“Als we dan toch willen veranderen, laat het dan groots en snel zijn.”

Vaak gaat het zo. Of het nu om grote of kleine zaken gaat, we gaan als olifanten door de porseleinkast om het doel wat we voor ogen hebben te bereiken. In dit artikel, zal ik proberen aan te geven waarom in veel gevallen deze voornemens stranden op veel weerstand, van zowel de veranderaars als andere mensen.

Wie kent ze niet, de goede voornemens bij het nieuwe jaar? Vele daarvan houden het nog geen maand uit en dat is mijns inziens volkomen logisch. Waarom? Omdat ze het karakter van de revolutie dragen. Morgen wordt alles beter en anders, omdat ik dat wil. Er is niets veranderd aan de dagelijkse omgeving en mensen met wie we omgaan, maar wij gaan het anders (lees beter) doen.

Deze voornemens gaan uit van wilskracht. Een sterke persoonlijkheid zal slagen en dito een zwakke falen. Dit is een gemakkelijke valkuil voor mensen met een drang om zichzelf te bewijzen. Het maakt niet uit hoe groot, snel en kostbaar de voorgestelde verandering is, het wordt toch afhankelijk gemaakt van wilskracht. Daar kleeft natuurlijk een behoorlijk risico aan voor de reputatie en het zelfbeeld van de veranderaar, want als je faalt.. oh wee. (Dit is overigens een zeer legitieme reden om de opdracht aan een adviseur over te laten, want als die faalt, neemt u gewoon weer een andere….)

Daarbij worden in revolutionaire gedachten de omstandigheden, mogelijkheden, mensen en middelen even genegeerd. Die zouden alleen maar roet in het opportunistische eten kunnen gooien en dat betekent, dat we bij voorbaat nergens komen. Nee, bij gemotiveerd ten ijs komen passen geen negatieve gedachten, hoe reëel ze ook mogen zijn. In de praktijk horen we dan vaak iets over de samenstelling van het team en dat Jan daar niet zo goed bij past. Tien tegen één, dat Jan dingen zegt, die wel eens zouden kunnen lijken op weerstand.

Mijn ervaring leert me, dat als ik wordt geconfronteerd met een revolutionair voornemen, er geen praten meer aan is. Ieder (tegen)argument, wordt met groot gemak als onzin van tafel geveegd. Dat laat zich gemakkelijk vanuit het bovenstaande verklaren, want ik word dan gezien als de “weerstand” die overwonnen moet worden om het doel te halen. Wie weet hoeveel van deze weerstand al werd overwonnen?  Zo’n gesprek versterkt de revolutionair alleen maar in zijn idee dat hij sterk genoeg is om het doel te halen.

Een weldenkend mens zal na een argument of vier, de handdoek in de ring gooien en het laten voor wat het is. Het wordt alleen nogal vervelend, als deze mensen afhankelijk zijn van het voorgenomen idee of de (re)organisatie. Dat zorgt voor de klaagzangen van mensen die roepen dat hun baas, partner, medewerker of collega ze niet begrijpen.

Dit zijn de voorwaarden waaraan voldaan moet worden om een revolutionair idee ten uitvoer te brengen. U dient zichzelf af te sluiten voor weerstand en dezelfde weerstand, voor zover het niet mogelijk is om te negeren,  te overwinnen. U wentelt zichzelf in de overwinningen en sterkt uw voorstelling van succes daarmee. Kritiek is prettig, want dat vormt een nieuwe kans op een overwinning.

Een zo sterk zichzelf versterkend proces (kritiek is kans op winst), kan niet gekeerd worden. Tenminste niet door redelijke argumenten die iets in brengen tegen het voorgenomen succes. De redelijkheid is een reeds lang gepasseerd station, waardoor iedere vorm van gesprek zal stranden. Eigenlijk valt er weinig meer aan te doen, want de revolutionair gaat door. Zijn belang is immers veel te groot.

Evolutie behoeft nu geen nadere argumenten meer. Het is de natuurlijke verandering van alle dingen, die zich best laat beïnvloeden, als we dat wensen. We zijn er namelijk iedere dag mee verbonden, tenminste, als we nog niet in grote afzondering leven.

Geheel in strijd, met het gedachtegoed, dat ik het niet altijd beter moet weten en of pretenderen de wijsheid in pacht te hebben, dacht ik toch dat daar wat in zit. Het dekt de lading van de bedrijfskundige in mijn ogen niet helemaal, maar het is wel de vraag waar veel mensen mee zitten. Wat moet ik doen om uit deze chaos te komen?

Het idee achter “hoe kan het ook anders” is juist om mensen te bewegen om te kijken naar mogelijkheden, die hen laten ontsnappen aan “meer van hetzelfde”. Ik heb daar al eens een artikel aan gewijd, maar het komt er in het kort op neer, dat als men altijd hetzelfde doet, de resultaten waarschijnlijk ook hetzelfde zullen zijn. Wie dan iets anders (dat in grote mate van waarschijnlijkheid in dat specifieke geval ook beter is) wil, zal er goed aan doen om één of meer ingesleten patronen te veranderen. Hoe kan het ook anders, wordt hoe kan het ook beter.

Het blijft dus geen pretentie dat ik het beter weet, maar de aanname dat “meer van hetzelfde” leidt tot hetzelfde resultaat, bij een resultaat dat we niet wensen, durf ik zeker te verdedigen.

Veranderen is niet eng en mensen hebben zeker ook geen weerstand tegen veranderen. “Meer van hetzelfde” is wel eng, want ongemerkt gaan we hetzelfde opnieuw doen, met meer energie dan voorheen, maar de resultaten blijven teleurstellend. Als we dan toch willen veranderen, lijkt het mij beter om daar eens goed over na te denken. Wat en Wie willen wij Hoe veranderen?

“Hoe kan het ook anders” blijft bestaan en zal zich gaan richten op ondernemerschap en innovatie. Ik nodig daarom alle innovatieve ondernemers van harte uit, om hun concepten, plannen en ideeën met ons te delen, door zich aan te melden als auteur op de site. Een kleine vergoeding, van €5,– per jaar voor het gebruik van de site lijkt mij redelijk. U mag commerciële uitingen en links plaatsen, indien u dat wenst. Ik houd wel zelf de regie in handen en houd mij het recht voor om berichten te weigeren.

“Hoe kan het ook beter” zal doorgaan met de bekende berichten, die aan de hand van voorbeelden uit het dagelijks leven laten zien hoe en waar het “meer van hetzelfde” probleem zich manifesteert. Kortom ondernemen in verandering.

Ik heb de postbezorging al eens eerder aangehaald om de nadelen van marktwerking te benadrukken, dus het navolgende verhaal zou u bekend over kunnen komen. Maargoed, alles voor het goede doel, toch?

Vroeger hadden we een postbezorger. Hij kende zijn wijk en de mensen die er woonden. Dat was handig, want als iemand, per ongeluk, het adres niet helemaal juist had, wist de postbode er nog wel raad mee. In het ergste geval, vroeg hij aan een bewoner of hij wist waar de betreffende envelop heen moest en zo kwamen we er wel uit. Ik heb het zelfs meegemaakt dat een ansicht kaart, met enkel “De Greef, Nijkerkerveen” erop, gewoon werd bezorgd.

Nu doen we het efficiënter. We hebben marktwerking geïntroduceerd en dat betekent dat de post goedkoper wordt. Nou ja, voor de consument niet, want die betaalt nog steeds 44cent per postzegel, maar voor bedrijven wel.

Het betekent simpelweg dat de hiervoor genoemde postbode is vervangen voor drie verschillende mensen, met verschillende werkgevers. Zij lopen of fietsen achter elkaar aan en kosten gezamenlijk minder dan de ene postbode van vroeger, want anders gaat de marktwerkingsfilosofie niet op. Met andere woorden; we hebben een kwalitatief goede postbode ingeruild voor drie goedkopere krachten. Dit alles, alleen maar omdat we geloven dat concurrentie noodzakelijk is om een marktconforme prijs af te dwingen.

De postbodes weten nu niet meer wie of wat er in een wijk gehuisvest is. Dat kan ook bijna niet, want wie kan er onder de voorwaarden van een uitgeknepen arbeidsovereenkomst de moed opbrengen om zich te interesseren voor wat hij doet?  Hij of zij voert een nauwkeurig omschreven taak, tegen betaling uit. Niet meer en niet minder. Precies zoals het in het bedrijfskundeboekje staat.

Dat laatste is goed te merken. De laatste tijd worden steeds meer brieven en pakketten verkeerd bezorgd. Het heeft ook geen zin om de bezorgers aan te spreken, want het zijn er minstens drie, hun interesse is gedaald naar nul en de kans is groot dat er volgende week weer drie andere lopen. Ik heb nu bakjes voor de buren staan, waarin ik zelf de post hersorteer en ongeveer twee keer in de week een rondje loop om de post bij de juiste mensen af te leveren. Zo draagt deze marktwerking toch weer bij aan de sociale samenhang, tenminste in onze wijk.

Bij kleine ondernemers in de categorie uitvinder, kunstenaar of creativeling ontstaat eigenlijk dezelfde constructie, met het verschil, dat zij de poen nu net even niet krijgen. Veelal door een gebrek aan status, positie, legitimatie of gewoon ondernemerstalent, ontstaat een klaagzang van afhankelijkheid. “Ik wil wel, maar ik kan niet, want zij…..” hoor je dan. Dit is koren op de molen van ambtenaren, die aanspraak willen maken op een bak subsidie (om hun eigen baan te verzekeren), die ze vervolgens (volgens het projectplan) gaan verdelen aan de kleine ondernemers. Het systeem houdt zichzelf in stand en schept aan beide kanten een noodzakelijke aanwezigheid. Knappe kop die daar nog iets van wil zeggen en in staat is om overeind te blijven na de stroom van argumenten (verbaal geweld) dat het systeem zal verdedigen. Hele volksstammen leven ervan en het afbreken staat gelijk aan broodroof. Dit alles onder de noemer innovatie(bevordering)

Mijn advies: kappen met die handel. We hebben een tekort aan buschauffeurs en de plantsoenen staan er ook droevig bij, dus voor iedereen is er wel een baan. De handigerds verzinnen wel weer een ander potje (ruif om uit te eten) waar ze aanspraak op kunnen maken. Voordat je het weet zit de innovatie expert ineens bij Corporate Governance en weet hij daar alles van..

Alternatief: Niet meer over zeuren en aan het werk gaan. Laat de ondernemers hun werk doen en verleid ze niet met allerhande zaken, die niets met hun business te maken hebben. Laatst had ik nog zo’n mooie discussie, dat ging over mensen die eerst de subsidie gingen binnenhalen, om dan pas te bedenken wat ze ermee konden

Er wordt wat af geïnnoveerd in dit landje, je moet het alleen willen zien. De echte framebreaking innovaties vinden altijd plaats buiten de gevestigde orde. Ze komen van ondernemers, die snappen wat ondernemen is, namelijk dat je klanten moet vinden die graag van je willen kopen, omdat je voor hen een probleem oplost. Er is werkelijk waar geen loonslaaf die je dat kan uitleggen of leren, want hij snapt het immers zelf niet. Dus stop maar met deze mensen verantwoordelijk maken voor het bevorderen van ondernemerschap. Stuur ze de markt op met een zak potloden, en laat ze niet terugkomen voordat de handel uitverkocht is. Dat is ondernemen.

En als we dan toch iets willen doen voor de categorie ondernemer, die het al moeilijk genoeg heeft, beloon hem dan, door hem de eerste drie jaar niet lastig te vallen. Wees blij met zijn keuze, dat hij zijn lot in eigen hand neemt en probeer hem vooral niet te betuttelen met regeltjes, die van de ondernemer een verkapte loonslaaf, maar dan zonder verzekering, maken.

Kortom niet bevorderen, maar stoppen met verhinderen.

Deze post ontstond in een discussie op Higherlevel.nl , het forum voor ondernemerschap en innovatie.

Bij gesprekken die ik voer met collega adviseurs, vrienden en (potentiële) klanten  blijkt iedere keer dat mensen, desnoods met verbaal geweld, mij ertoe willen dwingen om vanuit hetzelfde kader te (gaan) denken en handelen. “Dan vind je aansluiting bij de markt en doe je mee“. Als ik dan zeg dat het mij er om te doen is om mensen echt verder te helpen, stuit ik op ongeloof. Het kan gewoonweg niet zo zijn, dat ik mij als adviseur profileer, zonder in het achterhoofd de wens naar een gemakkelijk inkomen te hebben. Het etiket van de adviseur, zoals hij bekend staat, wordt niet alleen opgeplakt, maar zelfs opgelegd.

Wat mij bevreemdt hieraan is dat juist datgene waarvan adviseurs worden beticht en waar zij veelvuldig tegen in het verweer (moeten) komen, geldt als norm om mee te mogen doen. Blijkbaar hebben we dit kader nodig, om te kunnen omgaan met adviseurs. Het kader bestaat eruit dat de adviseur eerst een aantal plichtplegingen moet doen om aan te tonen dat hij betrouwbaar en deskundig is. Dat doet hij aan de hand van zijn trackrecord met een indrukwekkende lijst klanten, waar hij al of niet succesvol iets heeft gedaan. Deze referentie is allerminst betrouwbaar, maar gebruikelijk, dus geaccepteerd. Vervolgens moet er een vergelijkbare aanbieding worden gedaan, zodat hij zichzelf in de concurrentie kan plaatsen met andere aanbieders. Als hij geluk of een goede relatie heeft, komt hij als winnaar uit de selectie en mag hij factureren.

U begrijpt al, dat deze vorm van selectie het erg in de hand werkt dat u juist de adviseur selecteert, die het beste is getraind in het vak van opdrachten binnenhalen en binnenhouden. Maar niet de adviseur, die het beste is toegerust om uw probleem op telossen. In mijn optiek gaat het niet over het uitvoeren van een herhaald kunstje, maar toegespitst op uw werkelijke situatie, bekijken wat haalbaar en verstandig is. En ja, dat heb ik niet eerder gedaan, want iedere situatie is nu eenmaal anders. 

Mijn wedervraag zal zijn of u bereid bent om samen het probleem te verkennen en te bekijken of er mogelijkheden zijn om eruit te komen. Dat geeft in ieder geval aanleiding tot een goed gesprek, waarvan ik denk dat het veel oplost. Al was het maar de vraag of u werkelijk een adviseur nodig heeft.

Ik herinner me nog een post, waarin ik met veel ongenoegen commentaar heb gegeven op een artikel uit FEM Business. Ik maakte mij toen zorgen, omdat zo’n eenzijdige benadering naar winstmaximalisatie een einde kent, zoals zich nu openbaart. De rek is eruit en mensen maken met geweld een terugtrekkende beweging, waardoor het kaartenhuis instort. Let wel, er is niets mis met winst maken, maar als winst het enige criterium wordt, gaat het mis, dat blijkt.

Het is te vergelijken met een zichzelf versterkend proces zoals kernfusie. Dit proces wordt ingeleid als een zekere kritische massa uranium wordt bereikt. Hierdoor ontstaat warmte, wat het proces versterkt, waardoor meer warmte ontstaat, enz, enz…… 

Van kernfusie weten we, dat het mogelijk is om veel energie te winnen, als we het proces goed reguleren. Dat doen we door zoveel warmte af te nemen (koelen), zodat het niet explosief wordt. Als we daar niet in slagen, hebben we een kernbom gemaakt. 

Hetzelfde heeft zich voorgedaan op de kapitaalmarkt. We hebben teveel vrijheid en geloof gegeven aan de experts met de meest opportunistische verwachtingen. Meer winst, om meer winst te maken. De mensen die daar succesvol in waren kregen belangrijke posities en meer middelen, die van invloed zijn op de beeldvorming rond dit proces. Winst betekende meer mogelijkheden om meer winst te maken. U ziet hopelijk de vergelijking ook.

Zelfbeperking is mooier dan zelfkennis. Met andere woorden, als de jacht naar winst enigszins beperkt was gebleven tot normale proporties, was het systeem gekoeld, en de explosie uitgebleven. Nu is het een feit en wellicht is dat maar goed ook. Ik hoop alleen van harte dat we er iets van hebben geleerd en niet achter dezelfde mensen blijven staan, die dit hebben laten gebeuren.

Greed is a given :: Bekijk de video

Het is niet meer genoeg het Amerikaanse neoliberale kapitalisme dood te verklaren. Wat gaat er in de loop van de 21e eeuw voor in de plaats komen? Is er zoiets als een ‘crisisproof’ economisch model? Komt er een nieuwe economische orde, en is die nog wel mondiaal? Wat wordt de ideale relatie tussen markt en overheid? Kan het geldende paradigma (de vrije markt schept vanzelf evenwicht en welvaart voor iedereen) de prullenmand in, en wat wordt dan het nieuwe? Welke regio van onze multipolaire wereld heeft het meest toekomstbestendige model?
In de wereld van 2009 kun je deze fundamentele vragen niet meer alleen aan westerlingen stellen. Tegenlicht nodigde van over de hele wereld prominente experts in hun vakgebied uit om mee te denken, en selecteerde vooral op nieuwe ideeën en een heldere toekomstvisie.

Drie promotors pleiten voor drie economische modellen. Kishore Mahbubani verkondigt zijn geloof in het Azië-model. Wouter Bos bepleit de superieure waarden van het Europese model. En de Braziliaanse econoom Marcelo Neri looft de succes story van zîjn land.

Tegenlicht legt de pleidooien vervolgens voor aan drie ‘juryleden’: macro-econoom Willem Buiter van de London School of Economics, de jonge analist van de geopolitiek Parag Khanna (New America Foundation) en Amy Chua, globaliseringsexpert aan Yale University.

Hoe verdragen de modellen hun kritische commentaar? Welke aspecten verdienen een schoonheidsprijs en waar moet nog aan gewerkt worden? Voor welk model zien de juryleden een glansrol in de toekomst weggelegd?

Kortom: wat wordt het nieuwe ’supermodel’ voor de wereldeconomie? Tegenlicht sluit de themareeks DE TOEKOMST af met een heuse modellenwedstrijd!

Regie: IJsbrand van Veelen
Research: William de Bruijn, Gerko Wessel
Produktie: Judith van den Berg
Eindredactie: Jos de Putter, Henneke Hagen

Bron Tegenlicht -> Afleveringen -> The World’s Next Supermodel.

Het lijkt op een USB-stick, die op het moment dat hij wordt aangesloten volledig wordt leeggezogen (inclusief aanwezige virussen). Daarna is hij onbruikbaar en kan daarom worden afgeschreven. Het Memory-Stick effect. Ik heb al vele gesprekken gevolgd en gevoerd over dit fenomeen en naar het schijnt worstelen zakelijke dienstverleners met de vraag wat ze weg mogen geven om de interesse te wekken, zodat er een aanbieding mag worden gemaakt. Sommigen gaan zelfs zover dat zij niets prijsgeven voordat er een handtekening onder een contract staat. Hierdoor ontstaat een grimmige onderhandeling, die niet echt uitnodigt tot een open gesprek. Het “voor wat, hoort wat” principe is overboord gegooid.

Als het zo makkelijk was, dat het mogelijk is om het repertoire van een dienstverlener te kopiëren in een paar minuten, geef ik u groot gelijk. Wie gaat er immers betalen voor kennis van een paar minuten? Maar helaas werkt het in vele gevallen toch net even anders. Het zou best kunnen zijn dat de dienstverlener u een idee aandraagt, waar u nog niet eerder aan had gedacht. Het gesprek zou zelfs een AHA moment kunnen opleveren, dat tot een volledig nieuw inzicht leidt. Maar daarmee bent u er nog niet, want inzicht leidt veelal niet tot verandering. De meeste rokers weten best dat het niet zo goed voor ze is, maar roken gewoon door. Zo gaat het ook met deze inzichten. Het simpele feit dat u zelf niet op het idee bent gekomen, geeft aan dat het niet in uw denken voorkomt. Dat betekent dat u gerust een week of twee kunt proberen het uit te voeren (stoppen met roken), maar dat het vanzelf weer verwatert.

Ik ben daarom niet bang voor het genoemde effect. Ik geef rustig mijn bevindingen weer en vertel erbij dat ik de nodige vaardigheden in huis heb om er ook daadwerkelijk iets mee te kunnen doen en te laten beklijven in uw organisatie. Voor wie toch in de illusie leeft dat hij of zij er wel goedkoper vanaf kan komen, door te proberen er niet voor te betalen, denk ik dat het al te laat is. Bedankt voor de opdracht!

We kunnen grofweg twee soorten verhalen onderscheiden, namelijk de succesverhalen en de sleurverhalen. U begrijpt al, dat als u een inspirerend verhaal wilt vertellen, het succesverhaal het waarschijnlijk het beste doet. De sleurverhalen kunnen ook nuttig zijn, maar meer in die gevallen van een doemscenario, dat u graag wilt voorkomen.

Het succesverhaal kent een held. Een held, die een grote overwinning boekt op een (bedachte) vijand. De vijand hoeft geen persoon van vlees en bloed te zijn, maar kan net zo goed een probleem zijn dat overwonnen dient te worden. De held hoeft net zo min een persoon te zijn, maar heeft natuurlijk de oplossing en die zit verpakt in het verhaal.

De ware vertellers weten het van nature, welk verhaal er bij een concept, dienst, produkt of taak hoort. Maar er zijn ook vele mensen die worstelen met hun verhaal. Produktpresentaties gaan faliekant de mist in omdat de verteller zelf niet in zijn verhaal gelooft, het produkt niet echt een probleem oplost of in het ergste geval er helemaal geen probleem is. Het grootste verlies wordt geleden in die gevallen waar wel degelijk sprake is van een goed aanbod, maar de verteller het verkeerde (sleur / succes) verhaal vertelt.

Marketeers weten het als geen ander. Zij kunnen verhalen vertellen (met beelden erbij), die ervoor zorgen dat mensen zich verbinden met een merk. Kijk eens goed naar die reklame, met het oog op het verhaal dat wordt gepresenteerd. U ziet het verschil tussen de succes- en de sleurverhalen. Bovendien krijgt u de mogelijkheden op een presenteerblaadje geserveerd. De verhalen verbeelden een belevenis, die aanspreekt, maar waartoe wel een zeker produkt geconsumeerd dient te worden.

Een goed verhaal heeft geen draagvlak nodig en hoeft ook niet “verkocht” te worden. Het wordt geaccepteerd en begrepen, zodra mensen het horen (of zien).